Năm 2025, trong khuôn khổ chương trình cải cách toàn diện, Chính phủ Việt Nam đã đưa ra những cam kết lớn nhất đối với lĩnh vực y tế trong nhiều thập kỷ qua, với những mục tiêu đầy tham vọng nhằm nâng cao sức khỏe người dân. Các cam kết này bao gồm định hướng cung cấp dịch vụ y tế thiết yếu miễn phí trong tương lai, chuyển đổi số, cách tiếp cận đa ngành đối với an ninh y tế và y tế công cộng – bao gồm xây dựng môi trường sống lành mạnh hơn, cũng như ưu tiên đầu tư cho y tế công cộng và y tế cơ sở.
Trong quá trình hiện thực hóa những mục tiêu này, WHO tự hào là đối tác tin cậy của Chính phủ Việt Nam, đồng hành cùng các đối tác và nhà tài trợ trong nước và quốc tế.
Trưởng Đại diện của WHO tại Việt Nam, Tiến sĩ Angela Pratt, cho biết: “Động lực chính trị hiện nay đang mở ra cơ hội chưa từng có để thúc đẩy tiến bộ về sức khỏe cho người dân trên khắp Việt Nam. WHO vinh dự được đồng hành cùng Chính phủ trong giai đoạn mang tính lịch sử này, nhằm tạo ra những tác động tích cực cho sức khỏe cộng đồng, hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh hơn, an toàn hơn và công bằng hơn.”
Bà nhấn mạnh: “Những nỗ lực của WHO trong việc hỗ trợ Việt Nam nâng cao tác động về sức khỏe trong các lĩnh vực này có được nhờ vào chuyên môn và sự hỗ trợ quý báu từ các đối tác, các nhà tài trợ trong nước và quốc tế, các tổ chức cộng đồng, các viện nghiên cứu, cũng như sự đồng hành của các cơ quan khác của Liên Hợp Quốc.”
“Chúng tôi trân trọng tất cả các đối tác y tế đã và đang đồng hành, hỗ trợ WHO trong công việc đầy ý nghĩa này, cùng Chính phủ mang lại những lợi ích thiết thực về y tế và xã hội cho người dân Việt Nam.”
WHO giữ vai trò đặc thù, hoạt động xuyên suốt toàn bộ phổ chính sách y tế công cộng – từ xây dựng tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ hoạch định chính sách, đến tư vấn triển khai thực địa – với các giải pháp đổi mới, phù hợp bối cảnh. Điều này thể hiện rõ trong các lĩnh vực như chăm sóc bệnh không lây nhiễm (NCDs) hay thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đối với cơ sở y tế.
Trong nửa cuối năm 2025, các lĩnh vực ưu tiên của WHO bao gồm: phối hợp với Chính phủ để tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu – đặc biệt đối với các bệnh không lây nhiễm, nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam; bảo vệ trẻ em trước các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin; giảm các yếu tố nguy cơ như sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; giảm tử vong do tai nạn giao thông ở thanh thiếu niên; thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu; cải thiện chất lượng không khí; kiểm soát dịch bệnh; và tăng cường năng lực chuẩn bị sẵn sàng, ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế.
Dưới đây là một số ví dụ tiêu biểu về tác động của WHO trong các lĩnh vực này.
Hỗ trợ Chính phủ chuyển đổi hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu
Trong khuôn khổ cải cách ngành y tế, Chính phủ Việt Nam đang ưu tiên đầu tư cho y tế cơ sở, bao gồm các dịch vụ y tế công cộng và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đây là cơ hội chưa từng có để thúc đẩy chuyển đổi toàn diện hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Mục tiêu của WHO là hỗ trợ chuyển đổi mạng lưới trạm y tế xã rộng khắp của Việt Nam trở thành nền tảng tin cậy, hoạt động hiệu quả và công bằng trong cung cấp các dịch vụ y tế thiết yếu cho toàn dân.. Thành công sẽ được đo lường thông qua tăng cường mức độ bao phủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu, đặc biệt trong chẩn đoán, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp và đái tháo đường, vốn có thể được quản lý hiệu quả ngay tại tuyến cơ sở.
Nhằm giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm quốc tế tốt nhất để tối ưu hóa chăm sóc sức khỏe ban đầu, Bộ Y tế và WHO đã đồng tổ chức Diễn đàn chính sách cấp cao, với sự tham dự và phát biểu của Giám đốc Khu vực Tây Thái Bình Dương của WHO, Tiến sĩ Saia Ma’u Piukala, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam vào tháng 8 năm 2025.
Trong khuôn khổ tư vấn chính sách và hỗ trợ kỹ thuật chất lượng cao, WHO cũng đã công bố báo cáo Chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam: Đánh giá hệ thống y tế tuyến xã, một phân tích toàn diện về hệ thống y tế cơ sở của Việt Nam trong bối cảnh cải cách quốc gia mang tính bước ngoặt. Báo cáo đánh giá các điểm mạnh, thách thức và cơ hội để củng cố việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu
Chẩn đoán và quản lý tăng huyết áp là ví dụ điển hình cho thấy việc củng cố y tế cơ sở có thể mang lại lợi ích lớn, đồng thời phù hợp với định hướng của Chính phủ về tăng cường y tế dự phòng.
Việc mở rộng tiếp cận dịch vụ đặc biệt quan trọng khi ước tính có khoảng 18 triệu người Việt Nam đang sống chung với tăng huyết áp, trong đó nhiều người chưa được chẩn đoán và điều trị.
Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong quản lý tăng huyết áp. Với sự hỗ trợ của các đối tác, WHO vinh dự phối hợp với Bộ Y tế triển khai mô hình hiện đã tiếp cận hơn 2 triệu người, giúp họ được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim nhờ kiểm soát huyết áp hiệu quả. (Xem thêm về những giai đoạn đầu của dự án nhằm đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu đến gần người dân hơn.)
Tại Việt Nam, ung thư gan là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư. Ước tính có hơn 7 triệu người đang sống chung với viêm gan B và C – nguyên nhân của 90% các trường hợp ung thư gan. WHO cũng đang hỗ trợ mở rộng phòng ngừa, chẩn đoán sớm và điều trị viêm gan B và C.
Ngày càng nhiều trẻ em được bảo vệ khỏi các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin
/countries/viet-nam/who073051_resized.jpg?sfvrsn=bb02f61_5 "Measles VNM")
Nguyễn Thị Minh Châu, 6 tháng tuổi, đang chờ được tiêm chủng tại Trạm Y tế phường Phú Diễn, Hà Nội. Ảnh: WHO/Loan Trần
Việt Nam đã đạt được những tiến bộ ấn tượng trong bảo vệ trẻ em khỏi các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin. Năm 2025, một báo cáo mới cho thấy tỷ lệ bao phủ tiêm chủng năm 2024 không chỉ phục hồi mà còn vượt mức trước đại dịch COVID-19, cao hơn cả năm 2019.
Song song với đó, Việt Nam đã đẩy mạnh các nỗ lực chấm dứt chu kỳ lây truyền bệnh sởi, thông qua chiến dịch tiêm chủng tăng cường, cải thiện giám sát và tăng cường gắn kết cộng đồng, với sự hỗ trợ triển khai từ Mạng lưới Cảnh báo và Ứng phó Dịch bệnh Toàn cầu của WHO (GOARN). Xin mời tìm hiểu về các biện pháp hỗ trợ duy trì tỷ lệ tiêm phòng sởi cao và sự chuẩn bị ứng phó đối với dịch bệnh bùng phát.
Tăng cường kiểm soát thuốc lá và các sản phẩm nicotine
/countries/viet-nam/tobacco-tax-reforms.jpg?sfvrsn=e46905a4_4&Status=Master "tobacco-tax-reforms")
Những người cha không hút thuốc sẽ giúp bảo vệ sức khỏe con cái và xây dựng một tương lai khỏe mạnh hơn cho cả gia đình. Ảnh: WHO/Loan Trần
Hơn 40% nam giới tại Việt Nam sử dụng thuốc lá; thuốc lá là nguyên nhân dẫn đến 100.000 ca tử vong mỗi năm. Trong nhiều năm, giá thuốc lá tại Việt Nam thuộc nhóm sản phẩm rẻ nhất thế giới. Tuy nhiên, năm 2025, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) tăng thuế thuốc lá.
WHO đã và đang duy trì sự hỗ trợ tích cực trong nhiều thập kỷ qua đối với công tác kiểm soát thuốc lá, bao gồm vận động chính sách (ví dụ: xây dựng ngành du lịch không khói thuốc, thúc đẩy các hoạt động phòng ngừa bệnh phổi), tư vấn chính sách, điều phối nhóm đối tác và mô hình hóa tác động của các lựa chọn khác nhau. Mô hình mô phỏng thuế TaXSim của WHO dự báo rằng cải cách thuế thuốc lá có thể giúp giảm 2,1 triệu người hút thuốc vào năm 2031 và ngăn ngừa 700.000 ca tử vong sớm trong những thập kỷ tới. Các bạn có thể tìm hiểu thêm về sự hỗ trợ của WHO trong cải cách thuế thuốc lá và những tác động tích cực của nó.
Trong khi đó, lệnh cấm mang tính lịch sử đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã và đang phát huy hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe thanh thiếu niên Việt Nam. Tháng 12 vừa qua, Quốc hội đã bổ sung các sản phẩm độc hại này vào danh mục không được phép đầu tư, kinh doanh trong Luật Đầu tư, khẳng định tính toàn diện về mặt pháp lý của lệnh cấm. Dữ liệu từ Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cho thấy số ca cấp cứu liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm này đã giảm gần 70%, đặc biệt ở giới trẻ, kể từ khi lệnh cấm có hiệu lực. WHO ủng hộ mạnh mẽ lệnh cấm này thông qua việc tư vấn chính sách để đảm bảo thực hiện toàn diện, không có ngoại lệ, đồng thời hợp tác với các nhà báo nhằm chia sẻ thông tin, tạo cơ hội thảo luận về các vấn đề sức khỏe và định hình nhận thức cộng đồng về những chủ đề quan trọng như thuốc lá điện tử.
Phòng ngừa chấn thương: An toàn giao thông đường bộ
/countries/viet-nam/who04746_vnproject2000.jpg?sfvrsn=cea47955_1&Status=Master "WHO04746_VNproject2000")
Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, Tiến sĩ Angela Pratt, cùng một số em nhỏ tại lễ ra mắt Nhóm Đối tác An toàn Giao thông cho Trẻ em - Dự án Việt Nam 2000. Ảnh: WHO/My Phạm
Mỗi năm, khoảng 2.000 trẻ em và thanh thiếu niên tử vong do va chạm giao thông tại Việt Nam - đây là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu của nhóm tuổi này.
Vào tháng 10 năm 2025, WHO đã phối hợp cùng với Quỹ Phòng chống Thương vong Châu Á (Quỹ AIP) ra mắt Nhóm Đối tác An toàn giao thông cho Trẻ em- Dự án Việt Nam 2000, nhằm thúc đẩy hành động thiết thực về đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi đi xe máy, thiết bị an toàn cho trẻ em trên xe ô tô, và khu vực trường học an toàn. Mục tiêu của Dự án là giảm thiểu số ca tử vong của trẻ em và thanh thiếu niên trên đường bộ mỗi năm từ 2000 ca xuống còn 0.
Nhóm Đối tác quy tụ sự tham gia của 17 tổ chức, bao gồm các đối tác phát triển, các cơ quan nghiên cứu,các tổ chức xã hội dân sự và khu vực tư nhân. Xin mời đọc bài phát biểu khai mạc của Tiến sĩ Angela Pratt. Ngoài ra, WHO cũng đã tổ chức khóa tập huấn cho các nhà báo về kỹ năng đưa tin an toàn giao thông, hỗ trợ kỹ thuật và các sự kiện chuyên môn, cũng như hợp tác chặt chẽ với các đối tác để cải thiện an toàn giao thông đường bộ.
Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí cướp đi sinh mạng của khoảng 70.000 người mỗi năm tại Việt Nam và đây là một vấn đề đang nhận được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng. WHO tự hào được hợp tác với các đối tác, trong đó có Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), để hỗ trợ Chính phủ chuyển hoá cam kết cấp cao thành những cải thiện có thể đo lường được về chất lượng không khí, góp phần nâng cao sức khoẻ cho tất cả mọi người. Một ví dụ rất điển hình là các hoạt động vận động cộng đồng, như tại sự kiện “Không khí sạch cho bầu trời xanh”.
Công việc này tiếp tục thực hiện các ưu tiên đã được thảo luận tại Hội thảo Khoa học Quốc gia về kiểm soát và cải thiện chất lượng môi trường không khí tại Việt Nam, được tổ chức vào tháng 4 năm 2025.
Khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và bền vững môi trường
/countries/viet-nam/dr-thuy-looking-at-air-sensor-stats_1.jpg?sfvrsn=9571b37c_7 "Dr Phan Thi Thuy")
Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Đa khoa Yên Thành, Nghệ An - bác sĩ Phan Thị Thuý, theo dõi dữ liệu chất lượng không khí theo thời gian thực. Ảnh: WHO/Loan Trần
Trong giai đoạn mới của chương trình thí điểm do WHO hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và bền vững môi trường của các cơ sở y tế (CRESHCF), các thiết bị cảm biến đo chất lượng không khí đã được lắp đặt tại ba bệnh viện. Các thiết bị cảm biến này cung cấp dữ liệu theo thời gian thực, giúp các bệnh viện theo dõi xu hướng chất lượng không khí, so sánh điều kiện không khí trong nhà và ngoài trời, đồng thời xác định các nguy cơ tiềm ẩn đối với bệnh nhân, nhân viên y tế và người đến thăm khám.
Một trong những bệnh viện tham gia chương trình thí điểm tại Đồng bằng sông Cửu Long, nơi nguồn nước đang ngày càng bị nhiễm mặn do tác động của biến đổi khí hậu. Với sự hỗ trợ của WHO, Bệnh viện Đa khoa khu vực Cù Lao Minh đã nâng cấp hệ thống cấp nước và hiện nay có thể điều trị an toàn cho nhiều bệnh nhân hơn.
WHO, cùng với các đối tác, đã hỗ trợ Việt Nam lồng ghép y tế vào ứng phó quốc gia đối với biến đổi khí hậu – thông qua Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam theo Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) – trước thềm Hội nghị Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu diễn ra tại Brazil vào tháng 11 năm 2025. (Đọc bài phát biểu của Tiến sĩ Angela Pratt.)
Cũng như nhiều lĩnh vực hoạt động khác của WHO, biến đổi khí hậu và chăm sóc sức khỏe ban đầu là những lĩnh vực mang tính xuyên suốt, trong đó các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu góp phần trực tiếp bảo vệ sức khỏe con người.
Kiểm soát và tiến tới loại trừ dịch bệnh
/countries/viet-nam/who07834_web.jpg?sfvrsn=48b85e11_5 "Phạm Thị Huệ")
Phạm Thị Huệ được chẩn đoán nhiễm HIV năm 1999 và đã vượt qua sự cô lập, kỳ thị và tuyệt vọng để trở thành một người vận động tại Việt Nam và trên trường quốc tế. Ảnh: WHO/Loan Trần
Việt Nam đã đạt được một trong những mức giảm nhanh và đáng kể nhất về số ca nhiễm HIV mới trong Khu vực Tây Thái Bình Dương của WHO. Số ca nhiễm mới đã giảm gần 60%, từ khoảng 14.000 ca mỗi năm vào năm 2010 xuống dưới 6.300 ca vào năm 2024, nhờ sự lãnh đạo mạnh mẽ của Chính phủ, sự phối hợp của nhiều bên và hỗ trợ quan trọng từ các đối tác.
Những tiến bộ này đã tạo ra thay đổi rõ rệt trong cuộc sống của những người đang sống chung với HIV, như trường hợp của Phạm Thị Huệ.
Năm 2025, Việt Nam kỷ niệm 35 năm kể từ khi ghi nhận ca nhiễm HIV đầu tiên, đồng thời đánh dấu thời điểm giữa kỳ của Chiến lược Quốc gia chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030. (Xem thêm về những thành tựu trong phòng, chống và điều trị AIDS, cũng như các thách thức phía trước.)
Các ví dụ khác về sự hỗ trợ của WHO trong kiểm soát và tiến tới loại trừ dịch bệnh bao gồm: tiến gần đến mục tiêu không còn bệnh phong, ứng phó với xu hướng gia tăng tử vong do bệnh dại thông qua các can thiệp trọng điểm tại các tỉnh nguy cơ cao, và hỗ trợ triển khai cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health) mang tính liên ngành.
Tăng cường an ninh y tế
/countries/viet-nam/medicines_vnm.png?sfvrsn=5fcce6ad_3&Status=Master "Medicines_VNM")
Tiếp cận các loại thuốc và sản phẩm y tế chất lượng cao, giá cả phải chăng là yếu tố then chốt để kiểm soát dịch bệnh và đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Ảnh: WHO/Quinn Mattingly
Tại Việt Nam, WHO và các đối tác đang hỗ trợ tăng cường năng lực dự báo, sẵn sàng và ứng phó với các rủi ro, từ dịch bệnh truyền nhiễm đến thiên tai.
Tháng 7 năm 2025, Việt Nam đã hoàn thành Đánh giá độc lập chung (JEE) lần thứ hai, nhằm xác định các lĩnh vực ưu tiên đầu tư cho việc chuẩn bị, phát hiện và ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng, như dịch bệnh bùng phát hoặc thảm họa. Ngay sau đó, một hội thảo đã được tổ chức để xây dựng kế hoạch cấp địa phương, sử dụng Bộ công cụ chiến lược đánh giá nguy cơ (STAR), với sự tham gia của các đối tác trong lĩnh vực y tế, thú y, môi trường và an toàn thực phẩm.
WHO đã xác định kháng kháng sinh (AMR) là một trong 10 mối đe dọa hàng đầu đối với y tế công cộng toàn cầu. Bên cạnh việc hỗ trợ các nỗ lực phòng ngừa AMR, WHO đã phối hợp với Chính phủ đào tạo các nhóm bệnh viện đa ngành – bao gồm cán bộ kiểm soát nhiễm khuẩn, phòng xét nghiệm, bác sĩ lâm sàng, chuyên gia dịch tễ học và cán bộ quản lý – nhằm tăng cường năng lực ứng phó với các đợt bùng phát dịch bệnh trong bệnh viện.
WHO cũng ghi nhận vai trò then chốt của ngành dược phẩm trong việc giải quyết vấn đề kháng thuốc, bao gồm nghiên cứu và phát triển kháng sinh mới, tăng cường quản lý sử dụng kháng sinh hợp lý và chia sẻ dữ liệu, nhằm bảo đảm người dân được tiếp cận thuốc điều trị hiệu quả khi cần thiết.
WHO cũng khuyến khích Việt Nam tiếp tục tối ưu hóa và mở rộng cơ hội thử nghiệm lâm sàng. Việc triển khai các thử nghiệm lâm sàng có tác động cao và kịp thời sẽ giúp cung cấp những biện pháp can thiệp an toàn, hiệu quả cho các nhóm cần nhất, đồng thời thúc đẩy các giải pháp cải thiện sức khỏe cộng đồng, bao gồm tăng khả năng tiếp cận thuốc, trang thiết bị và vắc xin chất lượng.
Hỗ trợ ứng phó với thảm hoạ liên quan đến khí hậu và tăng cường khả năng chống chịu
/countries/viet-nam/who04228-1.jpg?sfvrsn=1252f380_5&Status=Master "WHO04228-1")
Sau khi bão Bualoi đổ bộ vào miền Trung Việt Nam vào tháng 9 năm 2025, WHO đã cung cấp khẩn cấp viên lọc nước và các dụng cụ chứa nước, nhằm bảo đảm nguồn nước uống an toàncho người dân và cơ sở y tếvà phòng ngừa dịch bệnh. Ảnh: WHO/Loan Trần.
Biến đổi khí hậu đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt khi khoảng 70% dân số Việt Nam sinh sống tại các khu vực ven biển hoặc vùng trũng thấp, dễ bị ảnh hưởng bởi ngập lụt, xâm nhập mặn và thời tiết cực đoan.
Trong nửa cuối năm 2025, WHO đã hỗ trợ Chính phủ nâng cao năng lực sẵn sàng và ứng phó trước nhiều cơn bão và đợt lũ nghiêm trọng, thông qua việc chia sẻ thông điệp truyền thông nguy cơ cho cộng đồng và cung cấp vật tư bảo đảm nguồn nước uống an toàn.
Việt Nam cũng đánh dấu một năm kể từ khi bão Yagi – cơn bão mạnh nhất trong 30 năm – tàn phá các tỉnh phía Bắc. WHO đã phối hợp với các cơ quan Liên Hợp Quốc, cùng các đối tác khác để hỗ trợ nhu cầu y tế khẩn cấp và tăng cường khả năng chống chịu của các cơ sở y tế.
Sức mạnh của quan hệ đối tác
WHO tại Việt Nam xin trân trọng cảm ơn các Quốc gia Thành viên, đối tác và nhà tài trợ đã hào phóng đóng góp cho các hoạt động của Tổ chức nhằm hỗ trợ Chính phủ và người dân Việt Nam. Với nguồn tài chính bền vững và có thể dự đoán, WHO sẽ tiếp tục thúc đẩy công bằng y tế, đưa các Mục tiêu Phát triển Bền vững liên quan đến y tế trở lại đúng lộ trình, đồng thời xây dựng hệ thống y tế và cộng đồng có khả năng thích ứng lâu dài, tăng cường sức chống chịu trước những cú sốc và thách thức tất yếu trong giai đoạn tiếp theo của chương trình Mục tiêu Phát triển Bền vững.